OmDenk-pilot

Silbersee op weg naar Zero Footprint in 2027

De komende jaren staat voor Silbersee een uitdagende doelstelling centraal: kunst maken die de aarde niet verder beschadigt en uitput, maar die haar verrijkt. Uiterlijk in 2027 wil het schip Silbersee zero footprint varen. 

Toen de coronacrisis toesloeg, zijn we niet bij de pakken gaan neerzitten. Na de aanvankelijke ontreddering over het annuleren (c.q. uitstellen) van een aantal belangrijke producties, gingen we nadenken over hoe we onze doelstellingen in deze nieuwe werkelijkheid konden realiseren. Al snel bleek dat we niet een stapje terug moesten doen, maar juist een tandje moesten bijzetten. Het ‘omdenken’ bleek urgenter te zijn dan ooit. We voelden de noodzaak om nog actiever te werken aan een duurzame, diverse en inclusieve podiumkunst. We gaven dit meteen vorm in een nieuw project: de omdenkproductie, waarvoor we een ‘omdenkcrew’ samenstelden, een groep van zes vooruitstrevende professionals die onze ambities omarmen en op radicale wijze onze artistieke en maatschappelijke doelstellingen belichamen. 

De eerste fase van het project (het onderzoek) vond plaats van september t/m december 2020. De zes crewleden documenteerden zich en discussieerden over de centrale thema’s: klimaat, duurzaamheid, diversiteit en inclusie. Daarnaast namen verschillende gasten aan de sessies deel, o.a. Jelmer Mommers, journalist van De Correspondent, en Harald Tepper, Sr Director Sustainable Development bij Philips. De sessies resulteerden in een theoretische/filosofisch denkkader van waaruit de crew in de tweede fase aan de slag kan gaan. De onderzoeksfase moest resulteren in een presentatie aan, en gesprek met een groep vertegenwoordigers van de sector op 18 december. Dat event moest vanwege COVID-19 geannuleerd worden. Wel zijn 2 van alle omdenkcrewleden individueel interviews afgenomen, samen meer dan vijf uur materiaal dat de komende tijd verwerkt zal worden in deelbare content. Houd onze kanalen in de gaten om op de hoogte te blijven van alle ontwikkelingen rondom dit duurzame traject.

concept: Romain Bischoff,, Jan Van den Bossche, Carry Hendriks, Jimmy-Pierre de Graaf | omdencrew-leden: Marte Boneschansker, Ravian van den Hil, Jimmy-Pierre de Graaf, Damani Leidsman, Aurélie Nyirabikali Lierman, Sophie Pfaff | productie: Carry Hendriks | marketing en communicatie: Dagmar Bokma en Mara Liza de Bakker | met dank aan: Steve Elbers


Marte Boneschansker maakt één-op-één ervaringstheater vertrekkend vanuit documentair materiaal. Of het nu een hoorspel, een installatie of een monoloog is, in iedere vorm staat de ervaring van het individu centraal. In combinatie met haar interesse in waargebeurde vertellingen wil ze zo actuele maatschappelijke thema’s op persoonlijke wijze belichten. Haar voorstelling BLOOS, waarin ze vrouwen tussen de 10 en de 100 interviewde over intimiteit en verlangen, werd genomineerd voor de BNG Theaterprijs en voor het vervolg BLOOS de mannen won ze de BNG stimuleringsprijs. Marte's voorstellingen worden met een divers team zo duurzaam mogelijk geproduceerd: decor wordt bij het grofvuil gevonden, ruimtes gedeeld met andere makers, het team eet vegetarisch. Maar hoe kunnen we verder gaan dan het praktische en het maakproces daadwerkelijk omdenken? "Met de Omdenkcrew wil ik een blauwdruk ontwikkelen waarbinnen je als maker in vrijheid (natuur)inclusieve keuzes kunt maken om vanuit een filosofisch denkkader iets bij te dragen aan de planeet, in plaats van alleen maar te nemen." 


Ravian van den Hil heeft een MA in Curating Chelsea College of art and Design Londen.  Hij is werkzaam als programmamaker bij het Holland Festival en werkt als adviseur voor o.a. de Gemeente Rotterdam en met verschillende theatermakers zoals Julian Hetzel.  In zijn werk is hij altijd op zoek naar de verbinding tussen verschillende werelden en perspectieven.


Ik ben Jimmy-Pierre de Graaf en één van de zes leden van de omdenkcrew. Ik werk al een flink aantal jaar bij Silbersee als producent en heb in die tijd een aantal mooie voorstellingen gemaakt. En nu mag ik de komende maanden omdenken. Wat mij betreft staan we aan het begin van een lange weg richting verandering en vernieuwing van de culturele sector. Omdenken staat voor mij gelijk aan reconstrueren van de huidige status quo. Daarmee bedoel ik niet dat alles dat er is moet verdwijnen. Voor mij betekent dat we onze werkpraktijk en wie we zijn als kunstenaars moeten bevragen, waar nodig durven afbreken en opnieuw opbouwen. Ik hoop met de omdenkcrew te kunnen onderzoeken welke componenten kunnen blijven en welke aangepast moeten worden om kunst te kunnen maken dat inclusief, duurzaam en van hoge artistieke kwaliteit is. Ik hoop dat we op een goeie manier zowel disruptief als inspirerend kunnen zijn. Beginnend bij het fundament – de ontmoeting tussen het kunstwerk en het publiek – om vervolgens verder te kijken naar de rest van de toren, naar beleid, naar de toekomst.


Ik ben Damani, en bij omdenken zijn mijn eerste associaties: samen, rechtvaardig en moedig. Dit vertelt natuurlijk veel over hoe ik de wereld zie. Ik denk dat we veel meer samen mogen doen, en als we het hebben over samen dingen doen, het ook echt om (de ervaring van) iedereen moet gaan. Daarvoor is rechtvaardigheid nodig, en -omdat dat in onze wereld nog geen prioriteit is- ook een flinke dosis moed. 

Ik werk als kunstenaar, op het podium en geef daarnaast ook les. Kunst zie ik primair als een manier om te communiceren, om een verhaal te vertellen en te ontdekken. Kunst neemteen stukje van de wereld, dompelt het onder, keert het binnenstebuiten, analyseert, verandert en geeft het terug. Het is een cirkel, een ecosysteem. En als inspiratiebron kijk ik vaak naar de prachtige ecosystemen op de planeet, elke korrel zand en elke druppel water doet ertoe. Ook zie ik wat er met die prachtige bossen, moerassen en meren gebeurt. Dat is een van de redenen dat ik ervoor kies om veganistisch te leven. Tegelijkertijd ben ik realistisch over de impact van mijn persoonlijke keuzes, ik denk niet dat daar de oplossing schuilt. De oplossing voor de effecten van een wereld die onze ecosystemen aantast, en die kleiner lijkt te worden terwijl we juist ruimte nodig hebben.Voor mij is omdenken een andere manier van leven (her)ontdekken, en dat is precies ook waarom ik dit project zo belangrijk vind. We krijgen de kans om op zoek te gaan naar alternatieven die ruimte creëren, terug geven en inspireren. 


Aurélie Nyirabikali Lierman is radiomaker, installatie-kunstenaar, performer, zangeres, componiste. Ze studeerde Audiovisuele Kunsten (optie Radio) in Brussel, Jazz-Zang in Leuven, Compositie en Klassieke Zang aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag. Geboeid door de verhalende kracht van abstract geluid en muziek, voegt Lierman vaak dramatische en documentaire elementen toe aan een muziek compositorische structuur (of net andersom). Liermans oeuvre is dan ook multidisciplinair en beweegt zich tussen radiokunst, installatie kunst, performance kunst, stemkunst en compositie. Als rode draad door haar werk loopt haar ruime collectie aan unieke field recordings en soundscapes uit landelijk en stedelijk hedendaags Oost-Afrika.Geluid per geluid transformeert en boetseert ze al die zelf verzamelde klanken tot iets wat ze omschrijft als “Afrique Concrète”, een hybride vorm van Afro-Europees muziektheater. In januari 2016 won ze de Sally en Don Lucas werkbeurs voor beloftevolle Muzikanten en Componisten van Montalvo Arts Center in California. In oktober 2018 won Aurelie Nyirabikali Lierman de CTM 2019 Radiolab in Berlijn. In april 2019 werd ze genomineerd voor de preselectie van de Matthijs Vermeulenprijs 2019. 

Aurélie: “Ik word steeds weer geconfronteerd met het niet duurzame karakter van mijn dagelijkse werkpraktijk. Ik reis de hele wereld over voor mijn werk als stemkunstenaar en componist. Mijn groeiende bewustzijn maakt dat ik voel dat ik een manier moet vinden om mijn kunst, werk en leven binnen een duurzaam kader te continueren. Daarom neem ik deel aan deze omdenkproductie. Ik hoop dat deze omdenkcrew hetzelfde teweeg kan brengen als de Jazz-beweging begin twintigste eeuw. Deze muziekstroming is ontstaan doordat artiesten van verschillende culturen, muziekstijlen en talen een manier moesten vinden om met elkaar te communiceren. Het samenvoegen van ieders talent, stijl en beperkingen maakte van Jazz een stijl met oneindig veel creativiteit en vernieuwing. Met deze omdenkcrew hoop ik hetzelfde voor elkaar te krijgen, namelijk dat we door het samenvoegen van onze kennis, ervaring en ambitie in staat zullen zijn een nieuwe beweging binnen de cultuursector te creëren.”


Sophie Pfaff: "Als mijn negenjarige zoon me over 20 jaar vraagt “En wat heb jij gedaan om de klimaatcrisis te verhinderen?”- wat zal ik dan antwoorden? “Eh, ik moest ook maar de huur betalen en kijken dat jij kan studeren…”? Of zal ik hem kunnen antwoorden: “We waren toen een groep mensen die eraan geloofden dat een betere wereld mogelijk was. We beseften ons dat we de laatste generatie waren die nog echt iets kon doen om het ergste te verhinderen. We geloofden dat er een revolutie moest komen, ook juist in de sector waar wij voor brandden: het theater!” 

Theater en klimaat: het is intuïtief niet meteen een logische combinatie. En toch neemt de urgentie alleen maar toe om met de enorme uitdagingen die de klimaatveranderingen met zich meebrengen juist binnen het kunstveld aan de slag te gaan. Het blijft moeilijk om ons de wereld over 100 jaar te voor te stellen: Hoe zal het dan staan met de natuur, de steden, de samenleving? Voor de verbeelding van de toekomst, het schetsen van mogelijke consequenties van de beslissingen die we vandaag nemen, kan en moet het theater een belangrijke rol spelen. Daar geloof ik in – als cultuurwetenschapper, als cultuurprofessional, als wereldburger en moeder.

Opgegroeid ben ik in het zuiden van Duitsland, studeerde vervolgens Cultuurwetenschappen en Spaanse cultuur, literatuur en taal in Leipzig. Leerde het Oosten van Duitsland kennen, ontdekte een bruisende culturele sector in de stad en zette me in voor Spaanstalige migranten. Vervolgens woonde, studeerde en werkte ik in Leipzig, Aix-en-Provence en La Paz (Bolivia), verzamelde ervaringen als projectcoördinator voor een lokaal dansgezelschap (Leipziger Tanztheater). Binnen de Graduate School “Society and Culture in Motion” aan de Martin Luther Universiteit Halle-Wittenberg promoveerde ik in sociologie over biografieën van dansers in Duitsland en Nederland. Sinds 2017 ben ik assistente van Romain Bischoff en artistiek coördinator bij Silbersee. Hier werken we sinds begin 2020 aan een visie om onze voorstellingen in 2027 volledig klimaatneutraal te kunnen produceren en deze aan een zo groot en divers mogelijk publiek te laten zien. 

De verbeeldingskracht van kunst in grenzeloos, ze kan mensen diep raken, wakker schudden. Met deze superkracht gaan we met de Silbersee-omdenkcrew aan de slag, die zetten we in, om stappen te nemen in richting naar een verantwoorde toekomst! Hopen maar dat we echt een revolutie in gang zullen brengen en ik tegen mijn zoon over 20 jaar inderdaad kan zeggen, kijk we hebben er alles aan gedaan en het is gelukt, we gaan de goede kant op!"