OmDenk-pilot

Silbersee op weg naar Zero Footprint in 2027

De komende jaren staat voor Silbersee een uitdagende doelstelling centraal: kunst maken die de aarde niet verder beschadigt en uitput, maar die haar verrijkt. Uiterlijk in 2027 wil het schip Silbersee zero footprint varen. We hebben een breed samengestelde Omdenkcrew aan boord genomen die ons helpt de juiste koers te bepalen. 

Voor deze pilot brengen we een groep van zes creatieve professionals bij elkaar, bestaande uit regisseur Marte Boneschansker, programmamaker Ravian van den Hil, creatief producent en internationaal programmeur Jimmy-Pierre de Graaf, podiumkunstenaar, docent en community builder Damani Leidsman, radiomaker, installatie-kunstenaar, performer, zangeres, componiste Aurélie Nyirabikali Lierman en cultuursocioloog Sophie Pfaff, die de opdracht krijgt om een 'productie' te maken die op radicale wijze onze maatschappelijke doelstellingen belichaamt. 

Samen zullen zij het volledige proces doormaken: van onderzoek en documentatie in de eerste fase in 2020 tot het ontwikkelen van de uiteindelijke ‘productie’ in 2021. We zetten het woord ‘productie’ tussen aanhalingstekens, omdat we het team op geen enkele manier willen sturen in de vorm van hun output. Het staat hen vrij een alternatieve vorm te bedenken voor de podiumkunst van de toekomst. Wel staat vast dat het eindproduct door een publiek beleefd moet kunnen worden. De oplossingen zullen radicaal zijn en outside the box: er wordt van de deelnemers verwacht dat ze alle aspecten van de huidige werkpraktijk in het (muziek)theater ter discussie stellen. 


Het Omdenk-traject wordt mede mogelijk gemaakt door het BankGiro Loterij Fonds.

Deze Omdenkcrew krijgt van ons de tijd en ruimte om te onderzoeken wat het betekent om op een duurzame manier kunst te maken. De opdracht aan de zes jonge professionals is uitdagend. We vragen hen om een denkkader, een prototype, een blauwdruk te ontwikkelen dat onze maatschappelijke ambities in zich draagt en van waaruit we straks verder kunnen ontwikkelen en de uitkomst kunnen gaan implementeren in onze werk- en denkpraktijk. 

Deze pagina wordt een almaar groeiend naslagwerk waar zij hun denkoefeningen, bronnenonderzoek en verkregen inzichten zullen delen. De Omdenkcrew stelt zich hier onder aan je voor en nodigt je uit om via onze socialmediakanalen op de hoogte te blijven en met hen in gesprek te gaan. Wil je je reactie, input of goodpractice met hen delen, betrokken worden bij het proces of in de toekomst op de hoogte blijven? Stuur hen dan een mail

Lees onder de biografieën meer over de eerste fase van het onderzoek van de OmdenkCrew.  


Marte Boneschansker maakt één-op-één ervaringstheater vertrekkend vanuit documentair materiaal. Of het nu een hoorspel, een installatie of een monoloog is, in iedere vorm staat de ervaring van het individu centraal. In combinatie met haar interesse in waargebeurde vertellingen wil ze zo actuele maatschappelijke thema’s op persoonlijke wijze belichten. Haar voorstelling BLOOS, waarin ze vrouwen tussen de 10 en de 100 interviewde over intimiteit en verlangen, werd genomineerd voor de BNG Theaterprijs en voor het vervolg BLOOS de mannen won ze de BNG stimuleringsprijs. Marte's voorstellingen worden met een divers team zo duurzaam mogelijk geproduceerd: decor wordt bij het grofvuil gevonden, ruimtes gedeeld met andere makers, het team eet vegetarisch. Maar hoe kunnen we verder gaan dan het praktische en het maakproces daadwerkelijk omdenken? "Met de Omdenkcrew wil ik een blauwdruk ontwikkelen waarbinnen je als maker in vrijheid (natuur)inclusieve keuzes kunt maken om vanuit een filosofisch denkkader iets bij te dragen aan de planeet, in plaats van alleen maar te nemen." 


Ravian van den Hil heeft een MA in Curating Chelsea College of art and Design Londen.  Hij is werkzaam als programmamaker bij het Holland Festival en werkt als adviseur voor o.a. de Gemeente Rotterdam en met verschillende theatermakers zoals Julian Hetzel.  In zijn werk is hij altijd op zoek naar de verbinding tussen verschillende werelden en perspectieven.


Ik ben Jimmy-Pierre de Graaf en één van de zes leden van de omdenkcrew. Ik werk al een flink aantal jaar bij Silbersee als producent en heb in die tijd een aantal mooie voorstellingen gemaakt. En nu mag ik de komende maanden omdenken. Wat mij betreft staan we aan het begin van een lange weg richting verandering en vernieuwing van de culturele sector. Omdenken staat voor mij gelijk aan reconstrueren van de huidige status quo. Daarmee bedoel ik niet dat alles dat er is moet verdwijnen. Voor mij betekent dat we onze werkpraktijk en wie we zijn als kunstenaars moeten bevragen, waar nodig durven afbreken en opnieuw opbouwen. Ik hoop met de omdenkcrew te kunnen onderzoeken welke componenten kunnen blijven en welke aangepast moeten worden om kunst te kunnen maken dat inclusief, duurzaam en van hoge artistieke kwaliteit is. Ik hoop dat we op een goeie manier zowel disruptief als inspirerend kunnen zijn. Beginnend bij het fundament – de ontmoeting tussen het kunstwerk en het publiek – om vervolgens verder te kijken naar de rest van de toren, naar beleid, naar de toekomst.


Ik ben Damani, en bij omdenken zijn mijn eerste associaties: samen, rechtvaardig en moedig. Dit vertelt natuurlijk veel over hoe ik de wereld zie. Ik denk dat we veel meer samen mogen doen, en als we het hebben over samen dingen doen, het ook echt om (de ervaring van) iedereen moet gaan. Daarvoor is rechtvaardigheid nodig, en -omdat dat in onze wereld nog geen prioriteit is- ook een flinke dosis moed. 

Ik werk als kunstenaar, op het podium en geef daarnaast ook les. Kunst zie ik primair als een manier om te communiceren, om een verhaal te vertellen en te ontdekken. Kunst neemteen stukje van de wereld, dompelt het onder, keert het binnenstebuiten, analyseert, verandert en geeft het terug. Het is een cirkel, een ecosysteem. En als inspiratiebron kijk ik vaak naar de prachtige ecosystemen op de planeet, elke korrel zand en elke druppel water doet ertoe. Ook zie ik wat er met die prachtige bossen, moerassen en meren gebeurt. Dat is een van de redenen dat ik ervoor kies om veganistisch te leven. Tegelijkertijd ben ik realistisch over de impact van mijn persoonlijke keuzes, ik denk niet dat daar de oplossing schuilt. De oplossing voor de effecten van een wereld die onze ecosystemen aantast, en die kleiner lijkt te worden terwijl we juist ruimte nodig hebben.Voor mij is omdenken een andere manier van leven (her)ontdekken, en dat is precies ook waarom ik dit project zo belangrijk vind. We krijgen de kans om op zoek te gaan naar alternatieven die ruimte creëren, terug geven en inspireren. 


Aurélie Nyirabikali Lierman is radiomaker, installatie-kunstenaar, performer, zangeres, componiste. Ze studeerde Audiovisuele Kunsten (optie Radio) in Brussel, Jazz-Zang in Leuven, Compositie en Klassieke Zang aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag. Geboeid door de verhalende kracht van abstract geluid en muziek, voegt Lierman vaak dramatische en documentaire elementen toe aan een muziek compositorische structuur (of net andersom). Liermans oeuvre is dan ook multidisciplinair en beweegt zich tussen radiokunst, installatie kunst, performance kunst, stemkunst en compositie. Als rode draad door haar werk loopt haar ruime collectie aan unieke field recordings en soundscapes uit landelijk en stedelijk hedendaags Oost-Afrika.Geluid per geluid transformeert en boetseert ze al die zelf verzamelde klanken tot iets wat ze omschrijft als “Afrique Concrète”, een hybride vorm van Afro-Europees muziektheater. In januari 2016 won ze de Sally en Don Lucas werkbeurs voor beloftevolle Muzikanten en Componisten van Montalvo Arts Center in California. In oktober 2018 won Aurelie Nyirabikali Lierman de CTM 2019 Radiolab in Berlijn. In april 2019 werd ze genomineerd voor de preselectie van de Matthijs Vermeulenprijs 2019. 

Aurélie: “Ik word steeds weer geconfronteerd met het niet duurzame karakter van mijn dagelijkse werkpraktijk. Ik reis de hele wereld over voor mijn werk als stemkunstenaar en componist. Mijn groeiende bewustzijn maakt dat ik voel dat ik een manier moet vinden om mijn kunst, werk en leven binnen een duurzaam kader te continueren. Daarom neem ik deel aan deze omdenkproductie. Ik hoop dat deze omdenkcrew hetzelfde teweeg kan brengen als de Jazz-beweging begin twintigste eeuw. Deze muziekstroming is ontstaan doordat artiesten van verschillende culturen, muziekstijlen en talen een manier moesten vinden om met elkaar te communiceren. Het samenvoegen van ieders talent, stijl en beperkingen maakte van Jazz een stijl met oneindig veel creativiteit en vernieuwing. Met deze omdenkcrew hoop ik hetzelfde voor elkaar te krijgen, namelijk dat we door het samenvoegen van onze kennis, ervaring en ambitie in staat zullen zijn een nieuwe beweging binnen de cultuursector te creëren.”


Sophie Pfaff: "Als mijn negenjarige zoon me over 20 jaar vraagt “En wat heb jij gedaan om de klimaatcrisis te verhinderen?”- wat zal ik dan antwoorden? “Eh, ik moest ook maar de huur betalen en kijken dat jij kan studeren…”? Of zal ik hem kunnen antwoorden: “We waren toen een groep mensen die eraan geloofden dat een betere wereld mogelijk was. We beseften ons dat we de laatste generatie waren die nog echt iets kon doen om het ergste te verhinderen. We geloofden dat er een revolutie moest komen, ook juist in de sector waar wij voor brandden: het theater!” 

Theater en klimaat: het is intuïtief niet meteen een logische combinatie. En toch neemt de urgentie alleen maar toe om met de enorme uitdagingen die de klimaatveranderingen met zich meebrengen juist binnen het kunstveld aan de slag te gaan. Het blijft moeilijk om ons de wereld over 100 jaar te voor te stellen: Hoe zal het dan staan met de natuur, de steden, de samenleving? Voor de verbeelding van de toekomst, het schetsen van mogelijke consequenties van de beslissingen die we vandaag nemen, kan en moet het theater een belangrijke rol spelen. Daar geloof ik in – als cultuurwetenschapper, als cultuurprofessional, als wereldburger en moeder.

Opgegroeid ben ik in het zuiden van Duitsland, studeerde vervolgens Cultuurwetenschappen en Spaanse cultuur, literatuur en taal in Leipzig. Leerde het Oosten van Duitsland kennen, ontdekte een bruisende culturele sector in de stad en zette me in voor Spaanstalige migranten. Vervolgens woonde, studeerde en werkte ik in Leipzig, Aix-en-Provence en La Paz (Bolivia), verzamelde ervaringen als projectcoördinator voor een lokaal dansgezelschap (Leipziger Tanztheater). Binnen de Graduate School “Society and Culture in Motion” aan de Martin Luther Universiteit Halle-Wittenberg promoveerde ik in sociologie over biografieën van dansers in Duitsland en Nederland. Sinds 2017 ben ik assistente van Romain Bischoff en artistiek coördinator bij Silbersee. Hier werken we sinds begin 2020 aan een visie om onze voorstellingen in 2027 volledig klimaatneutraal te kunnen produceren en deze aan een zo groot en divers mogelijk publiek te laten zien. 

De verbeeldingskracht van kunst in grenzeloos, ze kan mensen diep raken, wakker schudden. Met deze superkracht gaan we met de Silbersee-omdenkcrew aan de slag, die zetten we in, om stappen te nemen in richting naar een verantwoorde toekomst! Hopen maar dat we echt een revolutie in gang zullen brengen en ik tegen mijn zoon over 20 jaar inderdaad kan zeggen, kijk we hebben er alles aan gedaan en het is gelukt, we gaan de goede kant op!"

Eerste stap: Onderzoek

Sinds het najaar 2020 loopt de onderzoeksfase. Vanuit hun verschillende achtergronden en werkvelden brengen de zes crewleden allemaal andere vragen, aannames en interesses mee. Om samen te kunnen omdenken vergt dit allereerst een consensus over de werkwijze, over de manier van omdenken, over de gebieden die onderzocht zullen worden en over de output die aan het einde van het onderzoek zal worden gepresenteerd. Na enkele omwegen, frustratie- en reset-ervaringen aan het begin van het traject heeft het onderzoek inmiddels vaart opgenomen en loopt de verdieping van de crew langs de volgende omdenkdomeinen: 

  • stem/geluid
  • tijd
  • bezit/eigenaarschap
  • natuurinclusiviteit

Integraal onderdeel van de collectieve werksessies is het betrekken van experts en kritische denkers uit de desbetreffende omdenkdomeinen. Ook zetten de crewleden de achterban van Silbersee in om antwoorden op vragen zoals #watwiljijachterlaten of #vanwieisdegrond op te halen en in hun onderzoek te laten vloeien. Uiteindelijk zal de crew tot einde van 2020 een filosofisch denkkader voor het omdenken in de podiumkunsten presenteren. De concrete vorm van het resultaat is nog niet bepaald, het kan zowel een manifest of een visiestuk worden, of een boekje met oefeningen om de omdenkspier te trainen.   

Deze pagina wordt een almaar groeiend naslagwerk waar zij hun denkoefeningen, bronnenonderzoek en verkregen inzichten zullen delen. De Omdenkcrew nodigt je uit om via onze socialmediakanalen op de hoogte te blijven en met hen in gesprek te gaan. Wil je je reactie, input of goodpractice met hen delen, betrokken worden bij het proces of in de toekomst op de hoogte blijven? Stuur hen dan een mail


Tweede stap: “Productie”

Vanaf januari 2021 gaan de zes crewleden aan de slag met een concrete “productie”, gebruik makend van de bevindingen van het onderzoekstraject. Het staat de crew vrij een alternatieve vorm te bedenken voor de podiumkunst van de toekomst. We zetten daarom het woord “productie” tussen aanhalingstekens, omdat we de crew op geen enkele manier willen sturen in de vorm van hun output. Het staat hen vrij een alternatieve vorm te bedenken voor de podiumkunst van de toekomst. Wel geven we de crew een kader mee welke de radicale ambities weerspiegelt die Silbersee zich tot 2027 stelt: De “productie” zal zero footprint zijn en de aarde niet beschadigen. Eerder willen we stimuleren om manieren te bedenken om de aarde ook iets terug kunnen geven. De “productie” zal rechtdoen aan de diverse samenstelling van onze maatschappij. De “productie” zal een intensieve relatie aangaan met de samenleving. De samenleving zal als bron, publiek en partner fungeren van begin tot eind. Het eindproduct zal uiteindelijk door een breed publiek beleefd kunnen worden.

Komende speeldata

Afgelopen speeldata