Dag in de Branding #58 - Yannis Kyriakides

Yannis Kyriakides ontvangt Johan Wagenaar Prijs 2020

Op zaterdag 12 december neemt componist Yannis Kyriakides tijdens een bijzondere editie van Festival Dag in de Branding de Johan Wagenaar Prijs 2020 in ontvangst. Deze oeuvreprijs voor een componist – uniek in Nederland – kent de gemeente Den Haag eens per vier jaar toe. Op verschillende locaties in Den Haag klinken op deze feestelijke dag werken van zijn hand. Artistiek directeur Romain Bischoff stelde voor het programmaonderdeel in de Paleiskerk een concert samen, als in honorem aan Kyriakides.

De jury van de Johan Wagenaar Prijs 2020 motiveert de keuze voor Yannis Kyriakides (Cyprus, 1969): ‘Methodisch en gestaag werkt hij aan een groot oeuvre van hoge kwaliteit, dat gekenmerkt wordt door ideeënrijkdom en de onnadrukkelijke toepassing van elektronica en buitenmuzikale elementen.’ Bovendien is hij ‘een ambachtelijk en intelligent kunstenaar die (…) verworvenheden uit het verleden verbindt met vragen over onze toekomst, zoals in zijn recente werk Face, dat artificiële intelligentie en gezichtsherkenning tot onderwerp heeft’. >>> Klik hier voor het volledige programma

Dit programma brengt enkele opmerkelijke vocale werken uit de voorbije twee decennia bij elkaar. Een groot deel ervan werd geschreven in opdracht van Silbersee (voorheen VocaalLab) en/of werd door Silbersee in première gebracht. Het is een zeer diverse reeks van composities, waarin de oneindige expressiemogelijkheden van de menselijke stem centraal staan en waarin Silbersees onconventionele vocale virtuositeit ruimschoots aan bod komt.

Yannis  Kyriakides schreef Ode to man voor de productie Homo Universalis, een multidisciplinaire voorstelling over de verhouding tussen mens en technologie die Silbersee in 2017 in première bracht op de Ruhrtriennale. Centraal stond muziek van Luigi Nono en Georges Aperghis. Silbersee nodigde Kyriakides uit om hun werken te omkaderen met nieuwe composities, in feite een proloog en een epiloog. Hij baseerde het openingsdeel, dat vandaag wordt uitgevoerd, op een koortekst uit de tragedie Antigone van Sophokles. Daarin wordt het vernuft bezongen van de mens, die met technieken en instrumenten de wereld naar zijn hand zet. Alleen op de dood lijkt de mens geen vat te hebben.

De Poolse componiste Kasia Glowicka liet zich voor haar compositie Luminescence (2009) inspireren door het werk van de Nederlandse videokunstenares Roos Theuws. Glowicka: ‘Ik werd vooral geïnspireerd door haar gebruik van licht. Haar gebruik van verscheidene ritmische patronen van licht en schaduw resulteren in een ontregelde perceptie van de tijd. Ik wilde dat ook met muzikale middelen uitdrukken. De vocale technieken die ik in dit stuk gebruik wijken af van de traditionele klassieke zang. In plaats daarvan wordt de textuur van het stuk bepaald door een pulserende hoquetus van ritmische patronen. De elektronische bastonen ondersteunen de zangers en geven hen ruimte. Aan het eind worden ze aangevuld door zeer hoge frequenties. De harmonie ontstaat niet uit een aaneenschakeling van akkoorden maar eerder uit de ritmische textuur.’

De in Amsterdam wonende Italiaanse componist Giuliano Bracci schreef Non sta, si svolge e gira in 2012 in opdracht van VocaalLab. Voor het libretto maakte hij een collage van teksten van de zestiende-eeuwse filosoof en dichter Giordano Bruno. Het centrale thema is de oneindigheid van het universum en het lot van de mens in een ruimte die geen vooraf bepaald centrum heeft. Bracci richt zich naar eigen zeggen op het contrast tussen de individuele stem en de immense ruimte waarin stemmen opgaan en simpelweg geluid zijn. Aan het begin van het stuk blijven drie zangers verborgen, zodat alleen hun stemmen aanwezig zijn, terwijl de mezzosopraan, een eenzame en zwijgzame vrouw, op het publiek af loopt, omringd door gezang. Pas wanneer de andere zangers zich bij haar voegen, komt ook haar stem tot klinken.

 

Voor zijn compositie 2/80, voor drie zangers en elektronica, maakte de Franse componist Sébastien Roux gebruik van uittreksels uit de Motel Chronicles, de memoires van de Amerikaanse toneelschrijver, scenarist en acteur Sam Shepard. In zeer korte, kernachtige zinnen reconstrueert Shepard de gedachtegang van een man die op een barre en koude ochtend in Noord-Californië de vuilnisbakken buitenzet. In enkele paragrafen leiden de gewaarwording van de koude dauw op zijn handen en zijn bespiegelingen over het weer langzamerhand tot een algemene paranoia

Wouter Snoei schreef zijn ingenieuze klankcompositie Och, voor zes stemmen en live elektronica, in 2010 in opdracht van het Fonds Podiumkunsten. Aan de partituur gaan twee bladzijden uitleg vooraf, waarbij de zangers precieze instructies krijgen over het notatiesysteem dat Snoei voor dit werk ontwierp. De tekst is genoteerd in fonetisch schrift. De uit drie lijnen bestaande notenbalken geven niet de toonhoogte maar wel het timbre van de klanken aan. De zangers fluisteren verschillende medeklinkers, maar vormen hun mond naar de stand van de verschillende klinkers op de notenbalk. Hierdoor ontstaat een subtiel spectrum van boventonen. Snoei liet zich inspireren door de klank ‘och’, die gefragmenteerd doorheen de hele compositie te horen is, maar op de achtergrond speelt ook wel de betekenis van het Nederlandse, relativerende ‘och’ mee. Daarnaast maakt hij in deze fluistercompositie ook gebruik van de elektronisch gereconstrueerde, amper waarneembare klank van langzaam uiteenvallende ijskristalle

The Jugular Shuffle, voor vier zangstemmen en elektronica, van Florian Magnus Maier werd geschreven voor VocaalLab in 2007. Alle elektronica bestaat uit vocale geluiden van de zangers en van de componist zelf, opgenomen met één microfoon en verwerkt in ProTools, nagenoeg zonder toegevoegde effecten. De componiste beschouwt de stemmen als auditieve legoblokjes waarmee hij koren kan bouwen. Er is geen tekst, omdat de componiste naar eigen zeggen met deze compositie niks meer wil zeggen dan dat wat we horen. 

Na de première tijdens de Gaudeamus Muziekweek van 2007 sprak  de recensent van Trouw van ‘het wild rockende, grommende The Jugular Shuffle van Florian Magnus Maier.

Huang Ruo baseerde zijn dubbelkorige Without Words (2002) op een gedicht van Li Hou-Zhu (937-978), de laatste heerser van de Zuidelijke Tang-dynastie. Hij gaf op onnavolgbare wijze uitdrukking aan zijn verdriet om het verlies van zijn land en volk en werd zo een van de grootste dichters van China. Huang Ruo schreef een contemplatief stuk waarin langzaam verschuivende harmonische texturen en vingerbellen de sfeer bepalen.

Performers Jennifer Claire van der Hart, Elisabeth Hetherington, Michaela Riener, Fanny Alofs, Arnout Lems, Ludovic Provost | Dirigent Romain Bischoff | Soundengeneer Wouter Snoei | Beeld Jan Van den Bossche

Yannis Kyriakides (Cyprus, 1969) is een Nederlandse componist van hedendaagse muziek. In zijn muziek combineert hij veelal conventionele muziekinstrumenten met elektronica en digitale media. Kyriakides studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag bij Louis Andriessen en Dick Raaijmakers. In 2000 won hij de Gaudeamus Prijs voor zijn compositie a conSPIracy cantata (1999).

Kyriakides krijgt opdrachten van en voor verschillende ensembles en orkesten. Vanaf 2005 vormt Kyriakides samen met Ronald Spekle de artistieke leiding van het Maarten Altena Ensemble, dat ze omdopen tot ensemble MAE. In 2011 kreeg zijn cd Antichambers in Parijs een Qwartz Electronic and New Music Award in de categorie Experiment and Research. Dat jaar kreeg hij ook de Buma Toonzettersprijs voor Beste nieuwe Nederlandse compositie in 2010 voor zijn werk Paramyth voor viool, klarinet, piano en computer. In 2011 ontving Yannis Kyriakides de Willem Pijper Prijs van de gemeente Den Haag voor zijn werk Dreams of the Blind.

Als docent aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag is Kyriakides van grote invloed op een nieuwe generatie componisten. 

In het oeuvre van Kyriakides is een organische ontwikkeling te zien waaruit een diepe reflectie over de aard van zijn muziek blijkt. Kyriakides is een veelzijdig componist, hij schreef voor uiteenlopende bezettingen van solo tot orkest en van dans tot audiovisuele installaties – en in alles is een duidelijke eigen vorm te zien die zijn werk heel herkenbaar maakt. Kyriakides is een zeer ambachtelijk en intelligente kunstenaar die deze kunde zeer goed weet te combineren met de verwondering en creativiteit van een open gees

Kasia Glowicka  (Polen,1977) behaalde een doctoraat in elektroakoestische compositie aan het Sonic Arts Research Centre, Belfast en geeft thans zelf les aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel. Haar muzikale oeuvre omvat composities voor opera, theater, ballet en film. Ze creëerde een eigen taal waarbij digitale technologie een belangrijke rol speelt. Ze brak door met haar album Red Sun (Bolt Records, 2014). Ze ontving opdrachten van gerenommeerde internationale ensembles en solisten, waaronder het BBC Scottish Ensemble, Ensemble Recherche en Holland Symfonia. Haar mentoren waren o.a. Louis Andriessen, Martijn Padding, Ivan Fedele, Michael Alcorn en Grażyna Pstrokońska-Nawratil

Giuliano Bracci (1980) werd geboren in Rome. Hij bekwaamde zich op de gitaar en de tuba terwijl hij ondertussen een studie filosofie afrondde met een scriptie over de 16e-eeuwse filosoof en dichter Giordano Bruno. Ook speelde Bracci in fanfares en gaf hij gedurende een aantal jaren les aan kleuters en aan de muziekschool van Testaccio (Rome).

Hij studeerde compositie aan het conservatorium van Florence, begeleid door Rosario Mirigliano. Hier studeerde hij af in 2010. Daarnaast had hij de muzikale leiding bij het gezelschap van Pippo Delbono, met theateroptredens in Italië, Frankrijk, Spanje, België en Polen.

Momenteel woont Giuliano in Nederland. Hij behaalde een master aan het Conservatorium van Amsterdam bij Richard Ayres. Zijn scriptieChildhood and new music werd geselecteerd voor de Eindwerkprijs van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. In 2009 werd Bracci genomineerd door de Gaudeamus Prijs en won hij de Internationale SuonoSonda Competition. In 2010 ontving hij een eervolle vermelding tijdens de Gaudeamus Muziekweek en werd hij genomineerd in het kader van de Young Composers Meeting. Ook bereikte hij de finale van de Spaanse Koningin Sofia-prijs voor compositie met een stuk voor koor en orkest, dat in 2011 in Madrid in première ging. Zijn muziek wordt uitgegeven door Donemus en Ars Publica. 

Sébastien Roux (1977) schrijft experimentele muziek voor verschillende formats: van cd’s en langspeelplaten tot klankinstallaties en ‘geluidswandelingen’. Hij experimenteert graag met de omstandigheden van het luisteren, met het concept van de soundscape en met composities op basis van formele beperkingen. Sinds 2011 ontwikkelt hij een techniek gebaseerd op de klankvertaling van een bestaand werk, dat visueel, muzikaal of literair kan zijn. Dit resulteerde in zijn Quatuor, een elektroakoestisch werk gebaseerd op het Tiende Strijkkwartet van Beethoven, en ook in Nouvelle, een radiostuk naar La légende de Saint Julien l'Hospitalier van Flaubert. Roux werkt graag samen met kunstenaars uit andere disciplines, zoals de schrijfster Célia Houdart, de scenograaf Olivier Vadrot en verschillende choreografen. In het seizoen 2015-2016 was hij in residentie aan de Franse Academie in de Villa Medici in Rome.

Florian Magnus Maier (1973) werd geboren in München. Hij verhuisde in 1994 naar Nederland om er flamencogitaar te studeren bij Paco Peña. Hij studeerde ook compositie bij Klaas de Vries, Peter-Jan Wagemans en René Uylenhoet in Rotterdam. 

Hij kreeg twee fellowships van het Tanglewood Music Center, en verscheidene beurzen, o.a. van Gaudeamus. Sinds hij in 2001 cum laude afstudeerde, is hij actief als componist. Maier noemt zichzelf een bruggenbouwer en verwerkt in zijn stukken invloeden van extreme metal tot wereldmuziek en polyfonie, waarbij een sterk gevoel voor puls, virtuositeit, een strikte vorm en structuur en een ‘donkere spirituele sfeer’ centraal staan. Zijn werk wordt internationaal uitgevoerd door vooraanstaande solisten, ensembles en orkesten. Maier is onder de naam Morean ook zanger en tekstschrijver van de band Dark Fortress

Wouter Snoei (1977) studeerde sonologie aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en is thans werkzaam als componist, uitvoerder, software-ontwikkelaar en docent op het gebied van elektronische en elektroakoestische muziek. Naast werken voor solo-live-elektronica componeert hij stukken voor elektronica met instrumenten en/of stem, voor o.m. Calefax Rietkwintet, ASKO Kamerkoor, Ensemble Intégrales, VocaalLAB Nederland, Silbersee en de Veenfabriek. Als live-elektronica-specialist werkt hij samen met diverse collega componisten, w.o. Jasper Blom en Cathy van Eck. Tevens verzorgt hij de klankregie van stukken van o.m. Luigi Nono, John Cage en Gérard Grisey. Daarnaast is hij ontwikkelaar van en componist voor het Wave Field Synthesis-systeem van Stichting The Game of Life. Wouter Snoei is docent aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en het Koninklijk Conservatorium te Den Haag

Huang Ruo (Hainan, 1976) werd door The New Yorker ‘one of the world’s leading young composers’ genoemd. Hij werd als kind reeds opgeleid in zowel de traditionele Chinese als in de westerse muziek. Na zijn opleiding aan het Conservatorium van Shanghai vervolgde hij zijn studies in de Verenigde Staten, waar hij nog steeds woont en werkt. Huang Ro geeft compositieles aan het Mannes College of Music en is artistiek leider van het ensemble FIRE (Future in Reverse). Zijn muziek vertoont invloeden van Chinese traditionele muziek, westerse avant-garde, rock en jazz. Huang Ro won verschillende prijzen, waaronder de Celebrate Asia! Composition Competetion in 2010, met het werk The Yellow Earth. In 2015 was hij de eerste composer-in-residence van het Concertgebouw Amsterdam. Zijn nieuwe opera M. Butterfly zou in augustus in première gegaan zijn aan de Santa Fe Opera.


Komende speeldata