Stimmung - Stockhausen

Een ritueel van stemmen en stemmingen

Een halve eeuw na de creatie in 1968 brengt Silbersee het ooit controversiële, inmiddels klassieke maar nog steeds zelden te horen werk Stimmung van Karlheinz Stockhausen. Het is de eerste westerse compositie die volledig is opgebouwd uit zogenaamde boventonen. Zes zangers, elk voorzien van een microfoon, produceren een nieuw klankspectrum op basis van een voor het publiek niet hoorbare grondtoon. Het was een mijlpaal in de muziekgeschiedenis van de twintigste eeuw. Stockhausen opende met dit werk een nieuwe weg voor zichzelf, maar ook voor veel andere componisten.

Stockhausens inspiratie voor Stimmung reikt van Mexicaanse ruïnes tot de sneeuw op het bevroren water van aan de kust van Connecticut, waar hij in de winter van 1968 aan Stimmung werkte. Het stuk is opgebouwd uit 51 delen, die ‘momenten’ genoemd worden. Tijdens 29 daarvan worden namen van goden en godinnen en verschillende culturen uitgeroepen, van Azteekse tot oud-Griekse. Daarnaast gebruikt Stockhausen zelf geschreven erotische gedichten.

Toen Stimmung in 1969 op het Holland Festival te horen was, ontstond er een rel. Het concert werd afgebroken door een discussie tussen voor- en tegenstanders van het werk waaronder Provo’s, studenten en componisten als Peter Schat en Louis Andriessen. Stimmung is in 2018 inmiddels opgenomen in de canon van de moderne klassieke muziek.

De avant-gardist Stockhausen (1928-2007) is een van de belangrijkste vernieuwers van de naoorlogse muziek. Hij baande nieuwe wegen voor generaties moderne componisten en drukte daarnaast ook zijn stempel jazz- en popmuziek. 

muziek Karlheinz Stockhausen – Stimmung (1968) | muzikale leiding Romain Bischoff | co-muzikale leiding Arnout Lems |zang  Michaela Riener, Katharine Dain, Fanny Alofs, Edward Leach, Arnout Lems, Marijn Zwitserlood |sound design Maurits Thiel, Wouter Snoei | lichtontwerp Jeroen Smith 

Het Parool

“De zes zangers van het vocale ensemble Silbersee maakten in de verduisterde grote zaal van het Muziekgebouw aan 't IJ van Stimmung een betoverende ervaring.”

Erik Voermans | Het Parool

Theaterkrant★★★★

“… een heel geconcentreerde uitvoering, waarin niets afleidt van de bijna bovenwereldse zang.”

Max Arian | Theaterkrant

Past performances